Gesteunde projecten

ANTWERPEN - Hugo Schiltz was de belangrijkste Vlaams-nationalist van de 20ste eeuw. Hij groeide op in een streng katholiek en radicaal Vlaams-nationalistisch milieu en raakte op zijn veertiende betrokken bij de collaboratie. Vrij snel verwerkte hij het trauma van die collaboratie en van zijn opsluiting, waarna hij de architect werd van het federale België.

LONGYEARBYEN - Spitsbergen, ooit een afgelegen bestemming voor onderzoekers en mijnwerkers, wordt steeds vaker bezocht door toeristen. Klimaatverandering, verbeterde toegankelijkheid en ‘last chance’-toerisme zorgen voor een snelle stijging van de bezoekersaantallen. Dat zet het kwetsbare ecosysteem onder druk en roept vragen op over de balans tussen economische ontwikkeling en natuurbehoud.

POPPEL - Nederlandse tractors steken dag en nacht via kleine zandweggetjes de grens over, om in België goedkoper te tanken. Sinds Nederland in 2013 het belastingvoordeel voor rode diesel afschafte, bloeit een grenshandel die nauwelijks gecontroleerd wordt.

MECHELEN - Jeugdzorgcentrum Juneco is een multiculturele hub die onderdak biedt aan vijftien alleenstaande minderjarige vreemdelingen van 12 tot 18 jaar in België. De jongeren groeien hier op zonder hun familie, waardoor er hechte vriendschappen ontstaan.

OUDSBERGEN / YELLOWSTONE - Na een eeuw afwezigheid sluipt de wolf opnieuw door onze landschappen. In bossen en weilanden wordt zijn terugkeer toegejuicht, op boerderijen en in parlementen groeit de weerstand.

BEIROET - Jado is een transvrouw in Beiroet. Ze is een iconisch moederfiguur in de lokale LGBTQIA+-gemeenschap. Ze moet elke dag opnieuw vechten om zichzelf te kunnen zijn, en te overleven, net als vele anderen.

CHELEM - Chelem, gelegen aan de Golf van Mexico (door Trump recent herdoopt tot de Gulf of America), vormt het toneel van een onverwachte omwenteling. Waar vroeger Mexicanen hun geluk zochten in de Verenigde Staten, trekken nu Amerikanen juist naar het zuiden, aangetrokken door betaalbare zorg, lagere levenskosten en de belofte van een paradijs met margaritas aan het zwembad.

BUENOS AIRES - Al decennia worden de Argentijnen geplaagd door monstrueuze prijsstijgingen. Met de plechtige belofte om de torenhoge inflatie een halt toe te roepen, kwam Javier Milei eind 2023 aan de macht. Sindsdien ontmantelt Milei stap voor stap de staat - een onderdeel van zijn libertaire agenda die de natie steeds meer verdeelt.

BRUSSEL - Life is impossible without music' is een mix van muziek, herinneringen en menselijkheid, verteld aan de hand van de waargebeurde verhalen van pianist Kosta Jakić en Simon Gronowski, een overlevende van de Holocaust.

MARIOEPOL - Als de Russen de stad Marioepol omsingelen, verschansen duizenden inwoners uit de stad zich in de kelders van de Azov-staalfabriek. Een reconstructie van de 82 donkere dagen uit de recente Oekraïense geschiedenis, waarin moed, creativiteit en tolerantie hen helpen om te overleven.

BRUSSEL - Wat is het meest duurzaam: een wollen trui of een pull van polyester? De Europese Unie stelt een universele berekening voor om te weten te komen. Het antwoord zal je misschien verrassen: hoewel polyester een kunststof is, gemaakt van fossiele brandstoffen, is het niet de plastic vezel maar de natuurlijke vezel die slechter blijkt voor het milieu.

BIAŁOWIEŻA - Sinds maart 2025 geldt er in Polen een asielstop aan de grens met Wit-Rusland. Officieel zijn er uitzonderingen voor kinderen, zwangere vrouwen en zieken, maar in de praktijk worden die stelselmatig genegeerd. Slechts 22 mensen konden sinds die tijd asiel aanvragen. 

BRUSSEL - Al tientallen jaren worden Europese consumenten gewaarschuwd voor de gevaren van roken. Toch staan er nog steeds geen duidelijke gezondheidswaarschuwingen op wijn en bier, ook al is alcohol een van de belangrijkste vermijdbare oorzaken van kanker. Dit onderzoek laat zien hoe de Europese alcoholindustrie heeft gestreden om dat zo te houden.

LEUVEN - Een compleet naslagwerk is de tweede editie van het handboek voor onderzoeksjournalisten geworden. De ruim dertig ervaren auteurs hebben hun best gedaan de vorige editie te overtreffen met nóg meer praktische adviezen en de laatste inzichten.

GAZA - Over hoe decennia van onderdrukking en ontmenselijking zijn uitgemond in een genocide. Voor wie kwaad is, maar evengoed voor wie twijfelt. Centraal staat deze boodschap: eens je het onrecht gezien hebt, kan je het nooit meer ontzien.

JERUZALEM / BEIRUT / DAMASCUS - Sinds de terreuraanvallen van 7 oktober 2023 is de geopolitieke en humanitaire situatie in het Midden-Oosten opnieuw brandend actueel. Internationale organisaties documenteerden grootschalige oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en een genocide in Palestina, terwijl Israël ook Libanon en Syrië binnenviel. Het is geopolitieke stratego voor gevorderden, waarbij het lot van gewone burgers al te vaak uit het oog verloren wordt.

GULU - Sinds 2005 is het 'LRA' verdreven uit Oeganda. Ondanks een internationaal aanhoudingsbevel is Joseph Kony nog steeds voortvluchtig. President Musevini is na 38 jaar nog steeds aan de macht. Momenteel leeft de meerderheid van de Oegandese bevolking in armoede, dit zonder vooruitzicht op beterschap. Ze overleven, maar hebben honger naar hoop.

ANTWERPEN/BRUSSEL - Om te begrijpen hoe burgers afwegingen maken tussen ethiek en wet, besloot Suzanne Roes om onderzoek te doen naar gecriminaliseerde bewegingen onder en boven de grond.

DEURNE - Tussen 2014 en 2024 kreeg de luchthaven van Antwerpen ten minste 116,1 miljoen euro aan Vlaamse en Belgische subsidies, bovenop 70,3 miljoen euro die de Vlaamse overheid in infrastructuur investeerde. Toch draait de luchthaven al jarenlang verlies.

ANTWERPEN / RIEME - Hoeveel schadelijke stoffen uit de schouwen van Vlaamse fabrieken komen, weet niemand. Maar de uitstoot van de beperkte groep ‘Zeer Zorgwekkende Stoffen’ die Vlaamse bedrijven wel rapporteren, ligt bijna dubbel zo hoog als in Nederland. 

NEW YORK - Het Westen heeft het misschien niet helemaal in de gaten maar de Verenigde Naties zijn bezig een doorstart te maken. Niet dat alles bij het oude zal blijven, want Peking lijkt genoeg bondgenoten te vinden om de organisatie van binnenuit te veranderen. 

CAMBRIDGE / LOUVAIN-LA-NEUVE - Hoe gebruiken we het beschikbare land in onze eigen regio, en welke impact heeft dat elders? Die vraag is van cruciaal belang voor onze voedselvoorziening, armoedebestrijding, natuurbehoud en de strijd tegen klimaatverandering. Maar helaas bestaan er veel misverstanden over landgebruik.

BOGOTA / PANAMA CITY / SAN JOSE - Terwijl Europese leiders met de voeten slepen, werken enkele Latijns-Amerikaanse landen ondanks de talrijke obstakels en een gebrek aan budget elke dag aan het herstel van hun eigen natuur. Tim Vernimmen bezocht drie landen in de regio om van hen te leren hoe het beter kan.

BRUSSEL - Een wirwar aan Europese subsidie­regels heeft een lucratieve niche gecreëerd: de ‘grant consultants’. Deze adviesbureaus verdienen flink aan het begeleiden van onderzoekers bij hun subsidieaanvragen. Daarachter schuilt een fundamentele vraag: stuurt het huidige onderzoeksbeleid wetenschap niet té veel richting competitie en marktwaarde, ten koste van een open, maatschappelijke benadering van onderzoek?

BRUSSEL - De landbouw in Vlaanderen heeft het moeilijk. Geklemd tussen uitdijende steden en alsmaar groter wordende natuurgebieden proberen boeren voedsel te produceren voor een groeiende (wereld)bevolking.

KIGALI - In aanloop naar het eerste wereldkampioenschap wielrennen op Afrikaanse bodem trok Aaron Lapeirre naar Rwanda om het parcours vast te leggen.

BEIJING - China anno 2025 is veel veranderd. Onder de nieuwe sterke man Xi Jingping is de totalitaire controle van de communistische partij op de staat groter dan ooit. Door het ontplooien van de Nieuwe Zijderoute en toenemende hoogtechnologische expertise heeft het intussen ook wereldwijd zijn invloedsfeer kunnen uitbreiden.

BRUSSEL - Vooringenomenheid bij werving en onbetrouwbare selectiemethodes blijven een hardnekkig probleem dat vele werkzoekenden treft, zo toont journalist Wim Swinnen aan. Voor Eos en Psyche&Brein verdiepte hij zich in de manier waarop personeelsselectie in bedrijven en organisaties gebeurt.

WARSCHAU / AMSTERDAM / ANTWERPEN - Het groeiende arbeidstekort in Europese sectoren als landbouw, logistiek, transport en horeca wordt steeds vaker opgevuld door arbeidsmigranten uit Centraal-Azië - een zeer kwetsbare groep. Via Polen en ondoorzichtige, uitbuitende kanalen belanden velen in precaire situaties in Nederland en België.

MATAM - Als negenjarig, hyperflexibel geboren meisje zette Fanta haar eerste stappen in de uit jongens bestaande Amoukanama-circusgroep. Toen al droomde Fanta van een professionele carrière als acrobaat. Maar dat zag haar familie niet zitten. Vijf jaar later koestert Fanta nog altijd dezelfde droom en ontmoet ze dezelfde praktische familiale bezwaren.