Twee zaken springen in het oog. Ten eerste staan multinationals in conflictgebieden voor dilemma's waarin cultuurverschillen een grote rol spelen. Wie daaraan voorbijgaat is in het gunstigste geval ineffectief, en met een beetje pech zelf een bron van nieuwe conflicten. Ten tweede blijkt dat ethisch juiste besluiten niet onbetwistbaar leiden tot ethisch juiste resultaten.
Beide zaken zorgen voor grote spanningen tussen non-profitorganisaties en bedrijven, terwijl zij elkaar juist in conflictgebieden steeds vaker nodig hebben.
In hun pogingen stabiliteit te brengen komen multinationals voor vele dilemma's te staan. Om er een paar te noemen:
- Een bedrijf kan de angel uit een conflict halen door welvaart te creëren. Tegelijkertijd profiteren ook niet-democratisch gekozen leiders mee, bijvoorbeeld door belastinginkomsten en joint ventures.
- Ondernemers doen er goed aan niet te investeren in landen waar zij gedwongen zijn gebruik te maken van ondemocratische machtsstructuren. Maar pragmatisch omgaan met de bestaande machtsstructuren brengt wel een hoger doel binnen bereik, namelijk ontwikkeling van de regio.
- Waar houdt de maatschappelijke verantwoordelijkheid van een bedrijf op? Bij de fabriekspoort, dus alleen gratis gezondheidszorg voor de eigen personeelsleden? Of strekt die verder, tot het gehele werkgebied, met het risico dat het bedrijf overheidstaken gaat overnemen?
- Bedrijven die zaken doen met 'foute regimes' kunnen rekenen op reputatieschade. Maar toegeven aan de oproep tot desinvesteren kan ertoe leiden dat duizenden mensen werkloos achterblijven, terwijl het gat gevuld wordt door bedrijven die zich niets aantrekken van arbeids- en milieunormen.
"Als de wereld niet accepteert dat we in Afrika zijn om geld te verdienen, is dat het toppunt van racisme!” - Oud-directeur Heineken in Centraal-Afrika:
"In een land als Afghanistan, met zo'n achterstand, maak je pragmatisch gebruik van de mogelijkheden in de machtsstructuur.” - ING-directeur
"Iedereen vindt dat bedrijven hun invloed moeten aanwenden bij overheden. Maar in Azië kost het veel tijd om vertrouwen te winnen.” - Directeur Birma van Premier Oil
Dit boek gaat over winst en idealen, over eigenbelang en belangentegenstellingen, over moraal en ethiek.
