Slechts 55% van de Vlaamse journalisten is tevreden over de buffer tussen hun redactie en andere afdelingen van het eigen mediabedrijf. De marketing- of verkoopafdeling kunnen bijvoorbeeld invloed uitoefenen op de inhoud van de berichtgeving. Die hebben er soms baat bij dat bepaalde berichten al dan niet gepubliceerd worden. Iets tevredener zijn de journalisten over de onafhankelijkheid van hun redacties ten opzichte van druk van buitenaf. Zo zijn 59% van de journalisten tevreden over druk vanuit commerciële bedrijven. En 60% is tevreden over druk vanuit de politiek of sociale organisaties. Onderzoeker Jeroen De Keyser legt uit: “Het is opmerkelijk dat de redacties meer interne dan externe druk voelen. We vinden geen aantoonbare verschillen tussen de geschreven pers en de omroepen. De matige tevredenheid over de interne onafhankelijkheid is dus een algemeen verspreid fenomeen”.
Autonomie binnen redactie
De journalist is veel meer tevreden over hoe onafhankelijk hij of zij als individu binnen de redactie kan werken. Acht op de tien journalisten zijn tevreden tot zeer tevreden met de autonomie die ze binnen de redactie toebedeeld krijgen. Afhankelijk van het medium waarvoor de journalisten werken, zijn er wel verschillen. Journalisten die werken voor gedrukte media en regionale televisie zijn het meest tevreden over hun individuele autonomie. Onder tijdschrift- journalisten loopt dat cijfer op tot maar liefst 90%. Dat cijfer ligt wat lager bij journalisten die werken voor nationale omroepen. Zo verklaren bijna zeven op de tien journalisten (69%) bij commerciële tv-stations zich tevreden over hun eigen autonomie.
De resultaten zijn gebaseerd op de Journalistenenquête van 2008 waarbij 682 beroepsjournalisten bevraagd werden en worden nu verder gekaderd n.a.v. het onderzoek naar journalistieke autonomie in Vlaanderen dat Vlaams minister voor Media Ingrid Lieten onlangs publiceerde. Op basis van de resultaten van dat onderzoek werd de Vlaamse overheid toen enkele maatregelen aanbevolen, die de Nieuwsmonitor onderstreept:
- Ten eerste is het belangrijk dat investeringen in instanties die de journalistieke onafhankelijkheid ondersteunen (zoals onder meer de Raad voor de Journalistiek en het Fonds Pascal Decroos), gehandhaafd en versterkt worden.
- Een tweede mogelijke maatregel is om concentratiebewegingen in de Vlaamse nieuwsmediamarkt actief trachten te voorkomen. Concentratie verzwakt immers de positie van redacties bij onderhandelingen of conflicten met hun directies, en beperkt de mate van journalistieke zelfbeschikking.
- Ten derde zou de overheid de verplichting voor de Vlaamse omroepen om een redactiestatuut uit te werken, kunnen opvolgen. Daarbij kan aandacht besteed worden aan het naleven van de vastgelegde minimale voorwaarden, zonder zich als overheid te mengen in de concrete inhoud.
De volledige Nieuwsmonitor 12 vindt u hier.
