BRUSSEL - Hoe en wanneer begint een journalist of een team van journalisten onderhandelingen met een mediabedrijf? En hoe zorgen ze ervoor dat hun internationale grensoverschrijdende onderzoeksjournalistiek niet alleen gepubliceerd wordt, maar ook dat ze er een eerlijke prijs voor krijgen? Op sociale media lees ik veel vragen hierover, maar bijna geen antwoorden. Ik wil hier graag een beginpunt bieden.
Begin bij het begin: ken jezelf
Mijn eerste stelling: voordat je ook maar één stap zet in de richting van een mediakanaal, moet je glashelder voor ogen hebben wie je bent en wat je wilt. Hoe groot is je team? Waar zijn de leden gevestigd? Hoeveel ervaring hebben ze en hebben ze al eerder met succes samen gepubliceerd? Of is dit een onervaren team op het gebied van onderzoeksjournalistiek, dat nauwelijks iets weet over het onderwerp dat onderzocht moet worden?
Deze vragen zijn niet optioneel. Ze bepalen fundamenteel je onderhandelingspositie. Met weinig ervaring kun je moeilijk hoge eisen stellen. Maar dat hoeft geen probleem te zijn – beschouw het als een investering in je toekomst. Je doet nieuwe vaardigheden op en gebruikt de publicaties als visitekaartje voor toekomstige projecten.
“De eerste onderhandelingen vinden niet plaats met de media-outlet. Ze vinden plaats binnen je eigen team.”
De financiële realiteit onder ogen zien
Hier wordt het pijnlijk. Vaak worden grote onderzoeksteams samengesteld zonder dat iemand heeft nagedacht over de financiële gevolgen. Zijn al deze mensen echt nodig? Want elk teamlid betekent extra kosten. Het team moet daarom een waterdicht budget opstellen waarin duidelijk wordt geschat hoeveel tijd iedereen zal investeren. Het is ook cruciaal om ervoor te zorgen dat iedereen begrijpt wat zijn of haar verplichtingen zijn.
En dan komen de eerste echte onderhandelingen. De vergoeding hangt onvermijdelijk samen met waar je woont. De kosten van levensonderhoud en belastingtarieven verschillen enorm tussen landen. Krijgt iemand in een land waar het goedkoop is om te wonen hetzelfde als iemand die in een land woont waar alles drie keer zo duur is? Ik raad iedereen aan om “Ruona Meyer's ‘The Proposal for a Collective Bargaining System” te lezen voor een eerlijke aanpak.
Je moet ook vooraf duidelijke afspraken maken over de kosten. Wie draagt die? Wie betaalt ze vooraf, voordat je ze terugbetaald krijgt of een honorarium ontvangt van een outlet? Dit moet geregeld zijn voordat je begint. Met twee of drie mensen is dat nog te overzien. Met tien journalisten uit tien verschillende landen neemt de kans op een nachtmerrie toe. Toch sluiten journalisten zich graag aan bij deze grote, moeilijk te managen teams van freelancers en vaste medewerkers, die eindeloze discussies opleveren.
De geldbron vinden
Waar haal je het geld vandaan? Een onderzoek van € 10.000 is natuurlijk makkelijker te verkopen dan een onderzoek van € 20.000. Maar het blijft vrijwel onmogelijk om één mediakanaal te vinden dat bereid is om het hele grensoverschrijdende onderzoek te betalen. Daarom hebben we Journalismfund Europe opgericht.
Je kunt dus een subsidie aanvragen, maar vaak lukt dat niet. Dan moeten de werkelijke kosten worden verdeeld over de media waar je publiceert.
Als je een subsidie ontvangt, wanneer en hoe verdeel je die dan? Krijgt iedereen meteen een deel? Of beheert één persoon alles en verdeelt hij of zij het na voltooiing?
Bij Journalismfund Europe staan we op de regel van transparantie: we betalen elke freelancer rechtstreeks. Geen tussenpersonen, geen wederzijdse afhankelijkheid, geen gedoe met facturen. De subsidie voor elk teamlid is een subsidie die ze hebben begroot, punt uit.
Onderhandelen met de media: geen standaardoplossing
Nu komen we bij de kern van de zaak: hoe onderhandel je met een mediabedrijf over een eerlijke prijs? Er is geen standaardoplossing. Het hangt af van tal van factoren:
- Waar vindt het onderzoek plaats en voor welke landen (en doelgroepen) is het relevant?
- Brengt het onderzoek iets geheel nieuws aan het licht?
- Bevat het een lokaal element?
- Hoe groot zijn de risico's, zowel juridisch, financieel als fysiek?
- Hoe complex is het onderzoek?
- Hoe worden veiligheidsrisico's beoordeeld en beperkt voorafgaand aan veldbezoeken, zijn de redacteuren zich bewust van die risico's?
- Wat is de output: een longread, podcast, fotoserie, documentaire of een combinatie daarvan?
- Hoe ervaren zijn de journalisten en kunnen zij via hun eigen socialemedia-accounts een verschil maken in het bereik?
Mijn advies: betrek de media vanaf dag één
Neem vanaf het begin van je onderzoek contact op met de media waar je wilt publiceren. Op die manier kunnen ze observeren en ideeën aandragen, en hoeven ze het onderzoek bij publicatie niet opnieuw te doen. Misschien voegen ze zelfs iemand toe aan het team zonder extra kosten?
De vergoeding die je krijgt aangeboden, hangt uiteindelijk af van het type mediakanaal, het bereik van het kanaal en het verdienmodel. Een non-profitkanaal kan niet zoveel betalen als een commerciële uitgever.
Conclusie
De boodschap is duidelijk: begin met interne onderhandelingen voordat je extern gaat praten. Ken je team, ken je kosten, ken je waarde. Alleen dan kun je met vertrouwen aan de onderhandelingstafel gaan zitten. Grensoverschrijdende onderzoeksjournalistiek is al complex genoeg. Maak het niet onnodig ingewikkelder door de basis niet op orde te hebben.
Het wordt tijd dat wij als journalisten de zakelijke kant van ons beroep professioneler aanpakken. Goede journalistiek verdient een eerlijke prijs. Maar die krijg je alleen als je weet wat je vraagt.
Ides Debruyne
Algemeen directeur Journalismfund EuropeImage: © Jacob Blund /iStock via Getty images
