De groeiende belangstelling voor de werkbeurzen illustreert de toenemende nood aan ondersteuning voor diepgravende journalistiek in Vlaanderen. Het Fonds Pascal Decroos, een project van Journalismfund Europe vzw dat wordt gefinancierd door de Vlaamse overheid, kende in totaal €406.940 toe aan 116 journalisten. Ook dit is een stijging ten opzichte van de €397.699 die in 2024 werd toegekend.
Vraag overstijgt aanbod ruimschoots
De totale vraag naar financiële steun bedroeg maar liefst €1.311.324, ruim drie keer het beschikbare budget. Dit betekent – in toenemende mate – dat heel wat sterke projecten helaas niet op onze steun kunnen rekenen.
Niet alleen het aantal aanvragen, maar ook het totale aangevraagde bedrag is de afgelopen jaren verdubbeld. Deze trend weerspiegelt de groeiende behoefte aan ondersteuning voor onderzoeksjournalistiek in een medialandschap waar tijd en budget voor diepgravend werk onder druk staan.
| 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
| #Aangevraagd budget | 704.992 | 609.037 | 625.541 | 1.151.636 | 1.365.495 | 1.311.324 |
| #Projectaanvragen | 106 | 108 | 101 | 155 | 147 | 186 |
| #Aanvragers | 180 | 158 | 145 | 218 | 219 | 227 |
| #Toegekend budget | 330.361 | 274.469 | 349.550 | 347.215 | 397.699 | 406.940 |
| #Gesteunde projecten | 62 | 56 | 60 | 60 | 64 | 74 |
| #Gesteunde journalisten | 105 | 84 | 96 | 95 | 102 | 116 |
Meer aandacht voor samenwerking
Ook het beursprogramma FPD Lage Landen, dat grensoverschrijdende projecten tussen Vlaamse en Nederlandse journalisten stimuleert, kende een goed jaar. Er kwamen 15 aanvragen binnen, waarvan 10 projecten werden gehonoreerd. Aan deze projecten werkten 26 journalisten in teamverband, die samen €67.659 aan steun ontvingen.
Deze Vlaamse-Nederlandse samenwerkingen hebben in het verleden al tot opvallende resultaten geleid, zoals het Europese PFOS-onderzoek dat zijn oorsprong vond in een Nederlands-Vlaams project.
Ook het voorbije jaar faciliteerde dit beursprogramma spraakmakend onderzoek dat de meerwaarde van internationale samenwerking onderstreept. Zo was er ‘Onder Invloed: De Strijd om Alcohol-Etikettering in Brussel’ een onderzoek met steun van het FPD Lage Landen, FPD Wetenschap en de European Cross-Border Grants van Journalismfund Europe waarin Belgische, Nederlandse en Ierse journalisten de lobby van de Europese alcoholindustrie tegen gezondheidswaarschuwingen blootlegden. Ze toonden daarbij ook dat de alcohollobby onder andere met dubieus wetenschappelijk onderzoek twijfel zaaien over de gevolgen van alcohol voor de gezondheid.
"Het was opvallend om te zien dat vergelijkbare problemen met de alcohollobby in verschillende Europese landen voorkwamen (...) Samenwerken maakte het mogelijk om de Europese schaal van het probleem te tonen, in plaats van alleen een nationale", vertelt onderzoeksjournalist Irene van den Berg, die het project leidde.
De Belgische journalisten van De Tijd onthulden via WOB-verzoeken lobbyactiviteiten in Brussel, terwijl de Ierse collega's van The Journal cruciaal inzicht gaven in hoe de industrie gezondheidswaarschuwingen in Ierland succesvol vertraagde. Het onderzoek toonde aan hoe alcoholproducenten dezelfde tactieken gebruikten die ooit door de tabaksindustrie werden ingezet.
"Het was opvallend om te zien dat vergelijkbare problemen met de alcohollobby in verschillende Europese landen voorkwamen (...) Samenwerken maakte het mogelijk om de Europese schaal van het probleem te tonen, in plaats van alleen een nationale", vertelt onderzoeksjournalist Irene van den Berg, die het project leidde. “Het meest opvallend was dat we door de Wereldgezondheidsorganisatie werden uitgenodigd om te spreken tijdens een onlinebijeenkomst voor hoge ambtenaren van ministeries van Volksgezondheid uit heel Europa.”
"We werden door de Wereldgezondheidsorganisatie uitgenodigd om te spreken tijdens een onlinebijeenkomst voor hoge ambtenaren van ministeries van Volksgezondheid uit heel Europa.”
Impact en erkenning
De impact van de gesteunde projecten blijkt ook uit de vele publicaties en ruime persaandacht (meer dan 600 publicaties in 2025) en de prijzen en nominaties die ze het voorbije jaar in de wacht sleepten.
Zo won de documentaire 'Fantastique' van Marjolijn Prins de Young Eyes Award op DOK Leipzig, en ontving fotograaf Marijn Fidder voor haar project 'Left Behind' o.a. De Zilveren Camera in de categorie Documentair Internationaal. De podcast Stoffelijk won de Oorkonde in de categorie Inzicht – waarvoor ook Roadtrip naar Ausschwitz in aanmerking kwam – en een tweede prijs op de Belfius Persprijzen en Evelien Rutten ontving voor Roadtrip naar Auschwitz de titel Meesterverteller.
Het Fonds Pascal Decroos werd in 1998 opgericht door familie, vrienden en collega's van de Belgische journalist Pascal Decroos. De organisatie wil de herinnering aan hem levend houden door kwaliteits- en onderzoeksjournalistiek in Vlaanderen te bevorderen en jonge mensen de kans te geven hun journalistieke talenten te ontwikkelen. Hiervoor blijven wij ons ook in 2026 verder inzetten.
