Historiek
De vzw Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek ontstond in 1998 nadat tv-journalist Pascal Decroos in een verkeersongeval om het leven kwam. Vrienden en familieleden kwamen samen en richtten een vereniging op ter nagedachtenis van Pascal. De missie: kwaliteitsjournalistiek stimuleren in Vlaanderen en daarbuiten, jonge mensen kansen geven om hun journalistiek talent te ontplooien en mensen uit verschillende hoeken van de maatschappij bijeenbrengen.
In 2008 beslist het bestuur om een European Fund for Investigative Journalism op te richten. Het project groeit op vijf jaar tijd, met dank aan ‘seedfunding’ van de Noorse Fritt Ord foundation (50.000 euro) en de Open Society Foundations (OSF, 132.000 euro), uit tot een sterk merk in de Europese journalistiek.
Inmiddels zijn er al enkele sterke projecten gepubliceerd die gerealiseerd zijn met steun van het Europees fonds. Zo publiceerden een Sloveens en een Kroatisch journalist een drieluik over de wapentrafiek en -verkoop door de overheden ten tijde van de Joegoslavië-oorlog, ondanks een UN wapen embargo. De voormalige premier is daardoor onlangs veroordeeld.
De Letse journaliste Aleksandra Jolkina en Irish Times correspondent Jamie Smyth onderzochten hoe criminele bendes 'bruiden' of 'bruidegoms' wierven om zo nephuwelijken in Ierland te sluiten. Het project bracht de onsamenhangende reactie van de Ierse autoriteiten in beeld, die deze zwendel liet begaan. Het identificeerde de toenemende frustratie van de Letse autoriteiten, die zagen dat een groeiend aantal van haar burgers hierin betrokken raakte.
Op 8 oktober 2013 zullen managing director Ides Debruyne en project coördinator Brigitte Alfter in Leipzig de Europese ‘Prize for the Freedom and Future of the Media’ overhandigd krijgen voor het uitrollen van een Europees werkbeursprogramma voor grensoverschrijdende onderzoeksjournalistiek.
Internationalisering
De beslissing om de naam te veranderen komt er niet zomaar. Het Fonds Pascal Decroos speelde de laatste jaren steeds meer mee op het internationale toneel met Europese werkbeurzen, Wobbing.eu en Farmsubsidy.org. Onderzoeksjournalisten opereren uiteraard ook alsmaar internationaler en globaler.
Met de nieuwe naam wil de vereniging zich meer dan ooit focussen op het financieren van grensoverschrijdende projecten, netwerken en initiatieven voor starters (zie overzicht).
Dat betekent niet dat de vereniging haar Vlaams verhaal zal vergeten. Via Journalismfund.eu zullen Vlaamse journalistieke verhalen met supranationale relevantie makkelijker hun weg vinden naar internationale journalistieke netwerken. Een mooi voorbeeld daarvan is de Fonds Pascal Decroos-werkbeurs ‘Hoe je rijk wordt in het arme Congo’, die MO* publiceerde en die daarna via Journalismfund.eu internationaal gedeeld werd en via die weg zelfs op de website van The Huffington Post terechtkwam.
Inkomsten diversifiëren
Een andere belangrijke beweegreden voor de internationalisering en naamsverandering is het feit dat ze voor meer financiële zekerheid kunnen zorgen. Voorlopig is de Vlaamse overheid de enige structurele partner van het Vlaamse project Fonds Pascal Decroos. Hoewel die subsidie van 300.000 euro elk jaar levensnoodzakelijk is, biedt ze weinig financiële zekerheid op langere termijn. OSF financierde de afgelopen drie jaar het Europese project met 324.000 euro. Eind dit jaar loopt ook dit teneinde.
De vereniging wil die financiële onzekerheid aanpakken door de inkomensstroom te diversifiëren. Dat gebeurt al op kleine schaal door de zeer gewaardeerde steun van de leden en sympathisanten van de vereniging. Maar als Journalismfund.eu zal de vereniging nu een belangrijke Europese speler zijn met voldoende gewicht om aanvragen in te dienen voor meerjarensubsidies bij grote internationale foundations.
Fonds Pascal Decroos blijft bestaan
Voor Vlaanderen verandert er uiteindelijk weinig. Hier blijft Journalismfund.eu communiceren onder de projectnaam Fonds Pascal Decroos. Ook het systeem van werkbeursaanvragen blijft hetzelfde. Uiteraard kunnen Vlaamse journalisten ook bij Journalismfund.eu terecht voor het financieren van grensoverschrijdende projecten.
Rafael Njotea
Facebook.com/journalismfund
Twitter.com/journalismfund
www.journalismfund.eu
www.dataharvest.eu
Facebook.com/fondspascaldecroos
Twitter.com/pascaldecroos
www.fondspascaldecroos.org
