Gesteunde projecten

AMSTERDAM - Ruim tweeëneenhalf jaar lang onderzocht Rinke van den Brink in zes Europese landen hoe de sociaal-democraten reageerden tegenover de opkomst van het rechtspopulisme, met name in België, Denemarken, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk en Zweden. Hij sprak er met tientallen kenners en bestudeerde de partijprogramma's.

NEW DELHI - Grenzeloos India is een bundel van kritische reisessays met politieke diepgang. Het boek is een combinatie van reiservaringen, reflecties en reportages waarin verschillende facetten van het moderne India aan bod komen: de globalisering, de computerindustrie, religie en politiek, armoede en uitsluiting, politiek extremisme, toerisme en de opkomst van de Indiase middenklasse. 

BEIROET - Er is geen tekort aan informatie en feiten over de situatie in Libanon. Maar wie zijn die mensen, die vrouwen en kinderen, wat leeft er momenteel bij de jongeren in Palestijnse kampen? Jongeren die verlangen naar de terugkeer naar een land dat ze nooit gezien hebben. Zijn er nog dromen en fantasieën? Mashid Mohadjerin bracht ze in beeld.

DEN HAAG - Al sinds 1956 is het stoffelijke overschot van de in 1946 gefusilleerde NSB-leider Anton Mussert spoorloos. Een rondgang in extreemrechtse kringen in Vlaanderen werpt voor het eerst enig licht op dit mysterie. Militanten van de verboden militie VMO zeggen dat ze Mussert hebben herbegraven in gewijde Vlaamse grond. Freelance journalist Hans van Scharen beschrijft de bizarre geschiedenis van 'Operatie Wolfsangel'.

JERUZALEM - In Israël en Palestina lijkt de tijd van de 'twee-staten-regeling' nu wel definitief voorbij. Wat de staat Palestina moest worden, geraakt onderhand volledig volgebouwd met Israëlische huizen terwijl het Israëlische leger er de hele tijd Palestijnse huizen afbreekt. Hoe kan men twee staten maken als Israël alle grond wil, maar geen Palestijnen? En hoe kan Israël twee staten maken als er met de Palestijnen niet te praten valt?

N'KAMBA - De kimbanguistische kerk in Congo eist eerherstel van de Belgische overheid, die haar tijdens de koloniale periode hardnekkig vervolgde. Deze door en door Afrikaanse kerk, die in de jaren zeventig bij ons op veel sympathie kon rekenen, telt miljoenen aanhangers. Door haar bizarre theologie dreigt ze echter uit de christelijke oecumene te worden gestoten. 

LONDON - Het is een tragisch verhaal: eind de jaren negentig was Tony Blair een sterk leider, populair, een man met visie, een man die vertrouwen en geloofwaardigheid uitstraalde, een politicus naar wie de Brit bereid was te luisteren. Dat is nu allemaal weg. Slechts dertig procent van de Britten gelooft nog in hem. Hij is zijn Labourpartij tot last geworden. In de pers worden scherpe vragen over hem gesteld: staat hij op de rand van de waanzin? Is hij een conservatief die verdwaald is in de Labourpartij? En waarom sleurde hij zijn land mee in een oorlog die niemand wilde?

BEIJING - China is al enkele jaren aan een spectaculaire economische opmars bezig. Het land dreigt Europa en de VS voorbij te snellen als wereldmacht. Is het een zeepbel die weldra uiteenspat of moet het Westen echt bang worden voor "het Gele Gevaar"? Wie zijn de moderne goudzoekers in China, en is er sprake van uitbuiting van Chinese arbeiders?

NAYPYIDAW - Bedrijven in conflictgebieden leveren vaak slecht nieuws op: illegale wapenhandel, plundering van grondstoffen, giflozingen en ontruiming van dorpen. Waar je nooit iets over leest, is de potentie van multinationals om bij te dragen aan stabilisering. Toch zijn er multinationals die hun core business inzetten voor conflictoplossing, verbetering van bestuur, mensenrechten en welvaart. De auteurs interviewden managers in 'moeilijke' landen als Rwanda, Afghanistan en Birma over hun aanpak.

BAGDAD - De bezetting van Irak is deze maand een jaar oud. De oude dictator zit ergens achter tralies, de almachtige partij is van de aardbodem verdwenen en de overwinnaars moeten nog elke dag hun gesneuvelden tellen. Zestig procent van de Iraakse bevolking is sjiiet. Hoe kijken zij aan tegen de bezetting en hoe zien zij hun toekomst?

BRUSSEL - Op een onzeker uur is het literaire relaas van deze intieme en intrigerende kennismaking met vluchtelingen, mensen op de dool die even een thuishaven vinden in een asielcentrum: ‘Op een onzeker uur wachten hier mensen op een nog minder zekere toekomst.’

BAGDAD - "Vroeger droegen we een minirok, nu een hoofddoek" - Irak heeft sinds deze week een interimgrondwet, waarin onder meer te lezen staat dat na de eerste democratische verkiezingen minstens 25 procent van de parlementsleden vrouw moet zijn. Klinkt goed, maar de Iraakse vrouwen zijn er niet gerust op. "Zodra de sjieten hier de macht krijgen, kunnen wij, vrouwen, onze rechten wel vergeten."

BRUSSEL - De toetreding van tien nieuwe landen tot de Europese Unie (EU) in mei 2004 brengt voor Brussel een heuse volksverhuizing en ingrijpende veranderingen teweeg. Steeds meer eurocraten leven en werken in de hoofdstad van België en Europa. Wie zijn ze? Wat doen ze? Hoe bereiden 'nieuwe Brusselaars' uit Polen, Hongarije, Letland, Litouwen, Estland, Tsjechië, Slowakije, Slovenië, Malta en Cyprus de toetreding tot de Unie voor?

PORT-AU-PRINCE - Op 1 januari 2004 viert de eerste zwarte republiek ter wereld 200 jaar onafhankelijkheid. Deze herdenking komt echter op een ogenblik waarop de Haïtianen met een grote politieke crisis te kampen hebben. President Aristide maakt van 200 jaar onafhankelijkheid een persoonlijke zaak om zijn gecontesteerde macht te versterken. De straatprotesten tegen de president groeien en worden met geweld de kop ingedrukt. De bevolking vraagt zich af wat er met Nieuwjaar 2004 te vieren valt? Is het een reden om te feesten of om in opstand te komen?

BAGDAD - Uit Van het front geen nieuws blijkt dat een betere kennis van die geschiedenis steeds urgenter wordt. Vranckx heeft de vele gezichten van het Midden-Oosten als bevoorrechte getuige leren kennen. Zijn analyse toont de achterkant van het nieuws, de plekken die camera's niet laten zien, de mensen die nooit aan het woord komen, de verhalen die zelden worden verteld.

BRUSSEL - Dat enkel politici en ambtenaren wetten schrijven is één van de grootste leugens van deze tijd. Net als in Washington worden ook in Brussel de ware krachten achter het politieke circus steeds zichtbaarder. Ze presenteren zichzelf als lobbyisten die meepraten over nieuw beleid. Naar schatting zijn er zeker 2000 tot 3000 belangenorganisaties en lopen er 10.000 tot 30.000 lobbyisten rond bij de EU. Met andere woorden: voor ieder lid van het Europees Parlement zijn er zeker drie lobbyisten en voor iedere commissie-ambtenaar minstens één. 

BRUSSEL - "Ik dacht veel geld te verdienen in België", vertelt Mohammed Gazov, een 49-jarige Rus die hier politiek asiel aanvroeg. "Ik wou hier blijven en werken om mijn vrouw en twee kinderen thuis een beter leven te bieden en om mijn dochter te laten studeren." Maar zijn aanvraag werd afgewezen. Na iets meer dan een jaar wordt Mohammed op een vliegtuig gezet en gerepatrieerd. "Mijn reis heeft me 2000 euro gekost. Nu moet ik met lege handen terug." 

BRUSSEL - Op 1 mei 2004 treden meer dan 100 miljoen nieuwe Europeanen toe tot de Europese Unie. Toch zijn de 10 kandidaat-lidstaten in Vlaanderen bijna niet gekend. EUROTOUR wil de afstand tussen Vlaanderen en de nieuwe EU-burgers verkleinen en aan onze nieuwe buren een gezicht geven.

TUXTLA GUTIÉRREZ - In januari (2004, nvdr) zal het tien jaar geleden zijn dat het Zapatistisch Bevrijdingsleger (EZLN) in de Mexicaanse staat Chiapas de wapens opnam. De rebellen stelden zich een onwaarschijnlijke opdracht: ze verklaarden de oorlog aan het neoliberalisme.

CANBERRA - Meer dan de helft van de Australische gevangenen zijn Aboriginals, terwijl ze amper drie procent uitmaken van de totale bevolking. ‘Ik wil niet meer in deze realiteit leven’, zegt Syd, een gevangene die al meer dan achttien jaar van de ene cel naar de andere verhuist.

BRUSSEL - Scheidend minister van Financiën Didier Reynders heeft acht geheime contracten met tabaksfabrikanten afgedwongen voor de financiering van rookpreventiecampagnes van de Rodin Foundation.

BRUSSEL - De afgelopen twee eeuwen heeft België miljoenen voorwerpen, documenten, kunstwerken en artefacten vergaard (soms ook gestolen) en opgeslagen in musea, archieven en bibliotheken. Een groot deel ervan bevindt zich in Vlaamse en Waalse instellingen. Tien 'schatkamers', de zogenaamde 'federale wetenschappelijke instellingen' (FWI's), zijn Belgisch gebleven. Ze beheren samen een roerend patrimonium van 6,2 miljard euro. Ward Daenen trok voor De Morgen en met de steun van het Fonds Pascal Decroos maandenlang op onderzoek uit. 

BELFAST - John Hume en David Trimble ontvingen in 1998 de Nobelprijs voor de vrede vanwege hun bijdrage aan het Goede Vrijdag Akkoord. Vijf jaar na datum is er nood aan een evaluatie. 

KIGALI - Tussen lachende Rwandese kinderen vergeet je zo dat hun land ooit de hel was. Op 7 april 1994, daags na de moordaanslag op president Juvénal Habyarimana, barstte in het Centraal-Afrikaanse landje een orgie van geweld los. Zowat een miljoen Tutsi's en gematigde Hutu's werden uitgemoord. 

KAAPSTAD / PRETORIA / BLOEMFONTEIN - Voor de viering van tien jaar democratie, in 2004, is het tijd voor een balans. Een portret van Zuidafrikanen van nu tegen een achtergrond van hun portretten uit de jaren '80, het hoogtepunt van de bevrijdingsstrijd, het dieptepunt van de repressie.

GENEVE - Sinds de beruchte 'Battle of Seattle' eind 1999 is de Wereldhandelsorganisatie (WTO), na IMF en Wereldbank, voor de andersglobaliseringsbeweging de nieuwe kop van jut geworden. Opvallend is dat er velen tégen de WTO zijn, zonder altijd even goed te weten wat er zich in het Geneefse hoofdkwartier nu precies afspeelt. Is het inderdaad een neoliberaal bolwerk waar de rijke Oeso-landen de arme landen onder de knoet proberen te houden? Of ligt het iets genuanceerder? 

PRISTINA - "Kinderen zijn onze toekomst". Dit cliché geldt zeker in Kosovo waar kinderen en jongeren het merendeel van de Kosovaarse samenleving uitmaken: de gemiddelde bevolkingsleeftijd wordt geschat op 22 jaar.

BRUSSEL - Europa breidt uit. In mei 2004 is het zover. Dan houdt Europa pas op voorbij de toendra's van Finland, de sovchozen en kolchozen van Estland, Letland en Litouwen, het met reclameborden volgeplempte Polen, de zigeunernederzettingen van Slowakije en het van nationalisme doorspekte platteland van Hongarije. Over nog eens drie jaar voegen zich het straatarme Roemenië en Bulgarije bij de Europese Unie.

BRUSSEL - Haast bij toeval komt Marleen Teugels in aanraking met het leed van zieke Balkanveteranen. Hun verhalen waren zo schokkend dat ze sinds het najaar van 1999 steeds dieper is afgedaald in de spelonken van die - voor haar - vreemde militaire wereld. Stilaan is zij erachter gekomen dat die klachten, duistere dossiers en gruwelijke feiten één groter verhaal vormen. Het gaat om de nietigheid van een mensenleven. Voor blinde doctrine, economische en politieke belangen moet alles wijken. Soldaten en burgers zijn even weinig relevant.

HARARE - Zimbabwe is op dit ogenblik verwikkeld in een enorme operatie van landhervorming en zal daarbij eind maart 2002 een cruciale presidentsverkiezing kennen waarbij voor het eerst regerende partij en oppositie aan elkaar gewaagd zijn.